rss
0

Zunthlum Chungchang

- MARYMA

Tunlai khawvel buaipui ber pawl chu zunthlum natna a ni. Naupang tete pawhin he natna hi an vei a, tun hma deuh chuan Mizo zingah ‘Mi hausa natna’ tia sawilar thin a ni a. Mahse, he natna hian mi hausa leh hausa lo a thliar hauh lo.

Natna khirhkhan leh tihbaiawm zet mai a ni a. A danglamna em em chu mihring nunphung uluk leh uluk lohah he natna vei leh vei loh hi a innghat a. Chutihrualin, inthlahchhawn theih natna a nih bawk avang hian a hlauhawm dan hi a ngeiawm hle.

Mithiamte chuan he natna hi an zirchiang ngun ngang mai a, a natna hi tihdam var theihna a la awm lo nia sawi a nih laiin karkalta khan mithiam te chuan Type 2 diabetes te chu enkawl damtheih annih thu an sawi chhuak ta thung.

He natna chungchanga mithiamte thu ziak hi i han tarlang teh ang.

1. Thupek pakhatna: Zunthlum hi a hlauhawm lem lo
Kum tinin zunthlum vanga thi aiin hnute cancer leh Aids vanga thi an tam zawk. Zunthlum avanga thi hi an tlem zawk hle a, control a nih loh erawh chuan natna dang a pawchhuak thei thung.

2. Thil thlum ei tam lutuk hi zunthlum veina a ni: Kan thil ei eng pawh mai hi vawi lehkhata zunthlun siam thei a awm lo. Type I diabetes hian taksaa insulin cell a tichhhia a. Inthlanchhanna leh nunphng uluk loh vangin a thleng thei.

Thau lutuk leh taksa rihna tur aia ritte chuan 2 diabetes hi an vei awlsam a. Kan thau chhan hi calorie kan ei tam vang a nia, heng calorie te hi soda, chhang, snacks leh sa atanga an lakluh mah nise chuti em emin a pawimawh lem lo. Inthlahchhawnna hian thui tak awmzia a neih avangin mi tam tak chu an thau hma bik a, tichung chuan calorie an ei tlem chuan awmzia nasa tak a nei thei a ni.

Genetics leh environment leh nunphung a dan hlawm em avang hian thil thlumin zunthum a siam tih hi a dikhlel deuh.

3. I rih tur aia i rih emaw, i thau lutuk emaw chuan type 2 diabetis i vei thuai ang. Rih tur aia rih a, thau lutuk hi type 2 daibetis kai awlsamna ber chu a ni. Family history te leh thil dang dang tih lohah hian he thil hi type 2 diabetes vei awlsam dan ber a ni.

Chutihrual chuan mithau na zawngin diabetes an vei kher lo. In chhung zingah zunthlum vei an awm a nih chuan exercise lak that tir a, an eitur uluk taka thlan thiam a pawimawh.

4. Diabetis i vei tawh chuan chhang, alu, pasta, thei, thil thlum leh dessert i ei tur a ni lo. Thei leh starchy food i ei dawn a nih pawhin heng starchy food chhang, green bean leh tomato ang chi te hi a tlem thei ang be eitur a nia. Sangha te chu a pawilo tih a ni thung a, hengte hi i thil ei tawhte control tu a ni zawk a ni.

5. Diabetes vei tawh tan sweet emaw chocolates emaw ei chi a ni lo.
Sweet foods (dessert tlem thei ang ber) tlemte chu diabetis te hian an ei ve thei. Ei chin tawk bithliah siam a ni lo, taksa a zirin a danglam thei. Diabetis emaw diabetis lo emaw taksa tana tha vak lo hrim him chu thil thlum lam ei tam hi a ni. Tunlaia intih changkan nana kan hman desert te hi diabetes te tan chuan duhthusama hlauhawm a ni.

Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.