Syria Ram Buaina
- MARYMA
Pa santha ve angreng tak, tarmit bun, Abu Ibrahim chu a fanu kum 6 mi Noor-i nen an rawn inchhawm phei hnak hnak a; Syria ramri pel chiah, Jordan ram huam chhunga nitin mamawh dawr chu an pan ding nghal a.
Abu Ibrahim-a te pafa hi Syria ram chhim lam khua, Dara’a atanga ei tur zawnga Jordan ram chhunga rawn vak lut an ni a; he khua hi April chawhnu lama Syria sorkar leh mipui inepna nasa tak thlenna hmun a ni. Abu Ibrahim chuan, “Kan khuaa buaina a chhuah atang khan kan thenawmte nen kan ei tur neih ang ang kan insem zo tawh a; sorkar-in min hrek tam a, tihngaihna pawh kan hre tawh lo,” tiin chanchin lo zawttute hnenah chuan a sawi.
A sawi zel dan chuan ni 18 vel hmalama buaina a chhuah hnu khan sorkar sipaite chuan tank, sniper leh sipai pangngai hmangin Dara’a khua hi an hual tlat a; electric leh tui pek zawng zawng an titawp bakah, chakkhai zawnga vak chhuak thei miah lovin mipuite chu an vau bet tlat a ni. Hemi khuaa veng thenkhat chu sorkar lama an ‘in-surrender’ avangin tui leh electric pawh pek chhunzawm leh niin a sawi. Abu Ibrahim-a te pafa hi Jordan rama ei tur leh chakkhai dang an lam hnu hian an khaw lama kir leh thuai an tum a, sorkar ep tura inhawrkhawmnaa tel ve leh hman ngei a tum a ni.
CHHUNGKAW SORKAR:
Tuna Syria ram president ni lai mek, kum 46 mi, Bashar al-Assad-a pa, Hafez al-Assad-a’n kum 1971-a he ram sorkar dinglai a paithlak a, president a insiam hnu tun thlengin Syria ram hi al-Assad chhungkua, an vua leh vang, an hnampui leh an mahni tantu pawlte’n an la awp char char a; tun tuma mipui-te’n sorkar an duh lohna avanga buaina hian chu rorelna chu a paihthlak zawh a la rinawm lem loh hle.
Al-Assad chhungkua leh an thuihruaite hian Syria ram hi an awp bet tlat tih theih a ni a. He ramah hian political party pakhat chauh, Ba’ath Party awm phal a ni a, zalen takin mipuiin an hruaitu duh an thlang thiang lo a ni.
Kum 1963 atanga an lo hman tan tawh, Emergency Rule an tih chu tun thlengin hman chhunzawm zel a ni a; hemi dân hmang hian ram chhung buaina reng rengah sorkar chuan a duh duh manin, a tul a tih hun chhung a mi mante chu a kawl thiang a ni. Kum 2000 hnua Bashar al-Assad a lo lal hnu khan sorkar kalphung khauh zual thenkhat chu thlah dul deuh a awm laiin, insiamthatna ropui tak erawh a thleng em em lova, human rights chungchangah chuan khawvela a chhe ber pawl a la ni reng tho a ni.
Bashar al-Assad lal hnu tho hian radio-a western music play phal tan a ni a; chutiah rual vek chuan internet-ah website tangkai leh hriathlawh zual – Amazon.com, Facebook, Wikipedia leh YouTube-te chu kumin January thla thleng khan he ram chhungah hian tlawh theih lova block tlat a ni. Kum 2007 atanga khan Cyber Cafe reng rengin mi inbiakna (chat) an record vek tur a ni, tih a ni bawk.
Tuna Syria ram president ni mek, Bashar al-Assad (k.45) hi an unau mipa zinga upa ber dawttu a ni a; hei vang hian a pa pawh khan ama aiawhtu atan a u, Basil, sipai officer chu a lo buatsaih zawk a. Basil al-Assad hi car accident-a a thih leh tak si avangin Bashar al-Assad, London-a ophthalmologist (mir doctor) training chhuak chu a pa a thihin, president-ah kum 2000 khan hlankai a ni a; hlankai a nih dawn hian kum 34 mi chauh a nih avangin an constitution-a president kum zat kum 40 chunglam tih chu kum 34-a tih hniam a ni nghe nghe.
Hetiang anga inbuatsaihna pawh nei vak lova president a nih takah hian Bashar al-Assad hi a ruk takin a inhmusit niin sawi a ni a; a lal tirh lama an ram kalphung siamthat a han tum deuh pawh khan a pa lalna rochuntu mi thahnem takin an dinhmun tlakniam an hlauh avangin an khap bet thei niin sawi a ni. Hei vang hian a lo lal hnu pawhin, beisei ang he huin kalphung tha zawk hmuh tur a awm ta lem lo niin an sawi.
President nau, Maher al-Assad hi he rama thiltithei ber dawttu a ni bawk a; sipai general niin, Republican Guard hotupa leh 4th armoured division commander a ni. Amah hi a u aia rothap zawk daih niin sawi a ni a, a u-in ram kalphung siamthat a tum pawh kha dodaltu ber niin sawi a ni bawk. Tun tuma mipui nena an inepnaah pawh hian 4th armoured division hi hman ber niin, mi tam takin an thih phah a ni.
Al-Assad chhungkaw zinga thuneitu lawk zual pakhat leh chu an makpa, Asef Shawkat, president farnu thunei ve tak, Bushra al-Assad pasal hi a ni a; anni hi Military Intelligence hotupa leh deputy armed forces chief-of-staff a ni bawk a ni.
Heng kan sawi bakah hian an vua leh vang thahnem takin nihna pawimawh tak tak an chelh a. Chu mai bakah chuan mahni pianna hnam-in awmze thuk a neihna ramah hian, al-Assad chhungkaw lo pian chhuahna Alawite hnam-te chuan duhsakna tam tak an dawng a; Syria sipai hna pawimawh tam zawk chu he hnam mite kutah a awm a ni.
Hetiang a ni Syria ram rorelna dinhmun a nih avangin Egypt, Tunisia leh Libya ramte angin roreltute paihthlak mai a harsat ringtu an tam hle a. Sumdawnna tha zawng zawng hi roreltute kuta a awm avangin sumdawngmi leh middle class -te sawrkat hi an thlawp hle a; Syria ram hi sakhaw chi hrang hrang leh hnam chi hrang hrang awmna a nih avangin civil war a thlen mai hlauhthawnna a lian hle bawk.
Hei bakah hian sipai hi sorkar lamah a tang tlat a, mipuiin orkar paihthla thei thlawptu a nei tha hek lo. Chumi piah lamah chuan rorel kalphung khauh tak hi thiah thut a nih chuan Iraq anga ram buaiah an tlu lut ang tih hlauh an tam hle bawk a ni.
Chutiang ang mipui tam takin inthlakthleng a huphurh ruk lai chuan March thla laihawl vel atang khan sorkar paihthlak tumna chu a nasa tual tual a, khawpui hrang hrangah thisen pawh a chhuak hnem hle tawh a, mi 800 velin an thih phah tawh niin sawi a ni. Tun hnai tak hian sorkar ep-na hian zuai lam pan deuh mahse, mipui lungawi loh hian tha thar an rawn chhuah leh ngei a rin theih awm e.




